một số kết quả trong việc hỗ trợ chuyển đổi số trong sản suất và tiêu thụ sảm phẩm của HTX trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn

Lạng Sơn là tỉnh miền núi, biên giới nằm ở phía Đông Bắc của Tổ quốc. Tổng diện tích tự nhiên của tỉnh 8.311 km2, dân số 813.992 người, với 253 km đường biên giới tiếp giáp Quảng Tây (Trung Quốc), phần lớn dân số là người dân tộc thiểu số, người dân sinh sống chủ yếu ở khu vực nông thôn, miền núi (chiếm tỷ lệ 83,91%), điều kiện phát triển KT – XH còn khó khăn.

– Đến ngày 30/6/2026, toàn tỉnh có 588 hợp tác xã, tổng vốn đăng ký 1.640 tỷ đồng (bình quân: 2,8 tỷ đồng/HTX), trong đó có 456 HTX đang hoạt động; doanh thu bình quân 01 HTX ước đạt 1.500 triệu đồng/năm và thu nhập bình quân 01 HTX ước đạt 100 triệu đồng/năm. Tổng số thành viên HTX là 6.490 người (bình quân 11 thành viên/HTX); tổng số lao động HTX là 8.200 người. Lĩnh vực hoạt động chủ yếu là nông, lâm, ngư nghiệp chiếm 68%, lĩnh vực phi nông nghiệp chiếm 32% (lĩnh vực nông nghiệp có 400 HTX, chiếm 68,4%; lĩnh vực phi nông nghiệp có 188 HTX, chiếm 31,6%). Nhìn chung kinh tế tập thể của tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực, phát triển nhanh về số lượng với nhiều hình thức, trình độ, quy mô khác nhau đóng góp quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế -xã hội của tỉnh. Các HTX đã thể hiện được vai trò quan trọng của mình trong xây dựng nông thôn mới (NTM) góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn thời kỳ hội nhập, duy trì và gia tăng số xã đạt chuẩn NTM, NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu; góp phần thực hiện các mục tiêu giảm nghèo, bảo vệ môi trường, xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh, trật tự an toàn xã hội và xây dựng nông thôn mới tại cơ sở.

Trong những năm qua, được sự quan tâm của hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam, sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Tỉnh uỷ, UBND tỉnh và các cơ quan trong hệ thống chính trị, cùng với sự cố gắng, nỗ lực, đồng thuận của các HTX; Liên minh HTX tỉnh đã không ngừng nỗ lực triển khai các hoạt động hỗ trợ các HTX đặc biệt là các HTX vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Như các hoạt động đào tạo, tập huấn nâng cao kỹ năng, trình độ quản trị, ứng dụng chuyển đổi số, hỗ trợ vay vốn, đầu tư trang thiết bị sản xuất và chuyển giao kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và tiếp cận các kênh tiêu thụ mới. Những sản phẩm mang đặc trưng dân tộc của Lạng Sơn đã xuất hiện ở nhiều cửa hàng, siêu thị lớn trên cả nước.

Năm 2024, Liên minh HTX được UBND tỉnh giao thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ xây dựng và duy trì chợ sản phẩm trực tuyến vùng đồng bào Dân tộc thiểu số và miền núi thuộc Tiểu dự án 2 – Dự án 10: “Ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ phát triển kinh tế – xã hội và đảm bảo an ninh trật tự vùng đồng bào DTTS & MN. Để thực hiện nội dung trên, Liên minh HTX tỉnh đã phối hợp tổ chức khảo sát mức độ chuyển đổi số và khả năng tiếp cận ứng dụng thương mại điện tử của các HTX và thành viên vùng đồng bào DTTS&MN trên địa bàn tỉnh. Kết quả cho thấy có 73% số HTX, thành viên được khảo sát cho biết đã sẵn sàng tiếp cận và tham gia vào quá trình chuyển đổi số và TMĐT, tuy nhiên, chỉ 53% số HTX có máy tính kết nối internet …đặc biệt là về kỹ năng cần thiết phục vụ cho CĐS và TMĐT của các HTX ở đây chỉ đạt mức dưới trung bình (từ 2 – 2.5 trên thang điểm 5); số nhân viên phụ trách công tác xúc tiến thương mại, phát triển thị trường tại các HTX còn chiếm tỉ lệ rất ít, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.

Do vậy, Liên minh HTX tỉnh đã phối hợp với Viện Kho học Công nghệ và Môi trường – Liên minh HTX Việt Nam xây dựng nội dung và triển khai chương trình tập huấn “Nâng cao năng lực ứng dụng CNTT, chuyển đổi số trong SXKD và tiêu thụ sản phẩm cho HTX, thành viên vùng đồng bào DTTS và miền núi”. Kết quả: Năm 2024, Liên minh HTX tỉnh đã tổ chức thành công 04 lớp tập huấn cho khoảng 170 học viên là cán bộ, thành viên HTX, THT, hộ sản xuất kinh doanh trên địa bàn tỉnh. Đầu năm 2025, phối hợp với Viện Khoa học Công nghệ Môi trường tổ chức 01 lớp tập huấn về ”Ứng dụng CNTT” cho 70 người là thành viên người lao động trong các HTX trên địa bàn tỉnh. Các khóa tập huấn đã trang bị các kiến thức cơ bản về chuyển đổi số; các giải pháp ứng dụng chuyển đổi số áp dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX, kỹ năng xây dựng và quản lý thương hiệu, đặc biệt là đưa vào chương trình tập huấn kỹ năng quản trị gian hàng và bán hàng trên các nền tảng mạng xã hội và các sàn TMĐT. Một số Giám đốc HTX trẻ, với các sản phẩm nông sản, đặc sản địa phương, như trà thảo dược, thạch đen, hoa quả đặc trưng, đã chủ động thực hiện livetreams, quảng bá giới thiệu sản phẩm bán hàng trên các nền tảng mạng xã hội tiktok, facebook, thông qua điện thoại thông minh, giao hàng qua hệ thống giao nhanh, như: HTX chế biến nông sản Lụa Vy – huyện Chi Lăng, HTX sản xuất và chế biến NLN Bản Quyền Tràng Định, HTX Toàn Thương – huyện Văn Lãng… đồng thời với sự hỗ trợ của Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh, trong triển khai nền tảng cửa hàng số trực tuyến trên điện thoại di động, những năm 2021 – 2025, dành cho các hộ sản xuất, hộ thành viên, đã tạo ra sự lan toả bước đầu trong việc sử dụng bán hàng qua Internet của hộ nông dân trên địa bàn; đây là điều kiện cho việc tham gia bán hàng trên nền tảng chợ sản phẩm trực tuyến của Liên minh HTX khi được triển khai toàn hệ thống…

Có thể nói, hoạt động ứng dụng CNTT trong phát triển kinh tế – xã hội của các HTX và thành viên tại vùng DTTS&MN tỉnh Lạng Sơn đã đạt được những kết quả thiết thực. Việc đẩy mạnh ứng dụng CNTT cho các HTX và thành viên tại vùng DTTS&MN tỉnh Lạng Sơn cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các tổ chức hỗ trợ và các HTX, đồng thời tập trung đầu tư hạ tầng và nâng cao nhận thức về vai trò của ứng dụng CNTT, CĐS trong phát triển bền vững. Từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các HTX vùng đồng bào DTTS&MN tỉnh Lạng Sơn phát triển ổn định và bền vững, góp phần vào sự phát triển kinh tế – xã hội và cải thiện đời sống của cộng đồng địa phương

Về đề xuất một số giải pháp thúc đẩy nâng cao năng lực chuyển đổi số, trong sản suất và tiêu thụ sảm phẩm của HTX, thành viên trong thời gian tới

Một là, Hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng, thiết bị, mạng lưới hệ thống thông tin đầy đủ, đáp ứng các điều kiện để phát triển CNTT, ứng dụng chuyển đổi số tại các địa phương vùng đồng bào DTTS & MN, nhất là những vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Hai là, Tăng cường mở các lớp bồi dưỡng, cũng như đưa các chuyên đề ứng dụng chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo vào Chương trình đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao năng lực sử dụng, vận hành các dịch vụ số, công nghệ số, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong khu vực KTTT, HTX.

Ba là, Quan tâm đề xuất ban hành, cũng như tổ chức triển khai các chính sách hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo cho các HTX từ thực tiễn; thông qua điều tra, đánh giá thực trạng và nhu cầu việc ứng dụng các nền tảng số, dịch vụ số và công nghệ số của HTX để làm cơ sở định hướng ban hành chính hỗ trợ cho HTX thực hiện chuyển đổi số hiệu quả; tạo điều kiện để các HTX và thành viên ứng dụng công nghệ vào hoạt động quản lý, điều hành và sản xuất, kinh doanh.

Bốn là, Tập trung xây dựng và nhân rộng các mô hình HTX hoạt động hiệu quả, mô hình HTX thực hiện chuyển đổi số thành công, mô hình HTX đổi mới sáng tạo mang lại hiệu quả cao, tiết giảm chi phí, tối ưu hoá nguồn lực; liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị; ứng dụng công nghệ cao và thúc đẩy chuyển đổi số.

Năm là, Tăng cường huy động các nguồn lực, kết nối các đối tác trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nhằm hỗ trợ phát triển khu vực KTTT, HTX chuyển đổi số; kết nối và tạo điều kiện thuận lợi cho các HTX tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua chuyển đổi số (tham gia các sàn thương mại điện tử, xây dựng wedsite để giới thiệu sản phẩm,…); trước mắt, tập trung hỗ trợ các HTX đưa sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP lên sàn thương mại, chợ sản phẩm trực tuyến trong hệ thống Liên minh HTX và các sàn thương mại điện tử khác nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế số.